Περί παιδικής λογοτεχνίας
Ο Μπόρχες έλεγε με απόλυτη βεβαιότητα, ότι θεωρούσε τον εαυτό του τυχερό γιατί όταν ήταν παιδί “ δεν υπήρχε παιδική λογοτεχνία” . Ως αναγνώστης λοιπόν, κατά την παιδική του ηλικία, διάβαζε έργα κλασσικής λογοτεχνίας που απευθύνονταν σε όλους. Έτσι, λέει διάβασε ως παιδί τον Δον Κιχώτη του Θερβάντες στο πρωτότυπο...
Τι να σημαίνει όμως η ανάγνωση ενός βιβλίου όπως ο Δον Κιχώτης για ένα παιδί; Είναι ένα βιβλίο που δεν γράφτηκε για παιδιά αλλά μπορούμε να καταλάβουμε ότι ένα παιδί που το διάβασε, ίσως γοητεύτηκε από το ρομαντικό όραμα και τα ιδανικά του Ιδαλγού Ιππότη της Μάντσας και από τα κατορθώματά του...
Αναρρωτιέμαι όμως, αν ο Μπόρχες λέει την αλήθεια και δεν υπερβάλλει για δικούς του λόγους, αν οι συγκρίσεις του έργου του Θερβάντες που έκανε με αυτό του Κόνραντ και του Χένρυ Τζέημς βασίζονται σε εκείνη την ανάγνωση, ή σε μεταγενέστερη για να μην πω την κοινοτοπία ότι ο Δον Κιχώτης που διάβασε ως ενήλικας δεν ήταν ο ίδιος με εκείνον που είχε διαβάσει ως παιδί...
Ξεφυλλίζοντας βεβαίως τον Δον Κιχώτη μου σε μετάφραση Κ. Καρθαίου, μπορώ να πιστέψω ότι πράγματι ο Τομ Σώγερ τον είχε διαβάσει - γιατί όχι και ο μικρός Χόρχε - όταν απευθυνόταν στο φίλο του το Χωκ Φιν στο ομώνυμο βιβλίο του Μαρκ Τουαίν και ισχυριζόταν ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι η ανάγνωση από ένα παιδί του Δον Κιχώτη παρέχει ολόκληρο το πλαίσιο του να μπορέσεις να απολαύσει με τη φαντασία στο έπακρο το παιχνίδι του. Το να μην έχεις διαβάσει το Δον Κιχώτη είναι αυτό που σου στερεί τη μαγεία και δεν μπορείς να δεις το καραβάνι με τους Άραβες και τους θησαυρούς τους την ώρα που τους στήνεις ενέδρα. Στη θέση του εξωτικού καραβανιού που βλέπει ο Τομ Σώγερ, ο Χωκ Φιν βλέπει δυστυχώς παιδιά του κατηχητικού που πάνε εκδρομή.
Από τη δεκαετία του 70 και μετά, στην Ελλάδα άρχισε να δημιουργείται μια παράδοση παιδικής λογοτεχνίας. Με χωρίζει μια δεκαετία από τη γενιά των αναγνωστών που μεγάλωσαν διαβάζοντας αυτά τα βιβλία. Τα συνάντησα “στο μεσοστράτι της ζωής” και ένιωσα για αυτά την δυσπιστία και την επιφύλαξη που αισθάνονται δύο άρρωστοι που τους υποχρεώνουν να συνυπάρξουν στο ίδιο νοσοκομείο. Στο τέλος βέβαια συνειδητοποιούν τελικά ότι έχουν κοινούς γνωστούς και ετσι αρχίζουν σιγά – σιγά να ανέχονται ο ένας τον άλλο ίσως και να συμπαθιούνται, στο τέλος, ανταλλάσσουν τηλέφωνα και κάνουν σχέδια για μελλοντικές συναντήσεις...Κάποτε μάλιστα η σχέση τους γίνεται σχέση πάθους.
Στις σελίδες των βιβλίων αυτών συνάντησα τους αγαπημένους μου Χωκ Φιν, τον πλοίαρχο Νέμο, τη Τζο Μαρτς και τις αδελφές της (Τις Μικρές Κυρίες τις είχα διαβάσει σε περίληψη στις Χρυσές Σελίδες, και είχα τόσο συγκλονιστεί από το μωρό που ''πέθανε από οστρακιά” στα χέρια της Μελ, που δεν ήθελα να διαβάσω το πρωτότυπο).
Τα παιδιά αποτελούν ένα σημαντικό μερίδιο του αναγνωστικού κοινού. Επομένως, σύμφωνα με τους νόμους της αγοράς, η εκδοτική βιομηχανία έχει στρέψει και κατά εκεί το στόχαστρό της. Υπάρχουν ήδη τα παιδικά best sellers, βιβλία που προπωλούνται πριν κυκλοφορήσουν.
Σε αυτό τον πολιτισμό της πλοκής και της ταχύτητας, κάποιοι συγγραφείς προσπαθούν να παραμείνουν αισθαντικοί ρισκάροντας να μείνουν στο ράφι. Κάποιοι άλλοι, πέτυχαν γιατί άντλησαν με δεξιοτεχνία από ένα θησαυρό βιωμάτων. Κάποιοι δεν μπορούν να ξεφύγουν από το διδακτισμό γιατί θεωρούν ότι πρέπει να εκμεταλλευτούν αυτή την ευκαιρία μια και απευθύνονται σε παιδιά.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, φαντάζομαι ότι και τα παιδιά – όπως το παιδί που κρύβω μέσα μου - για να δανειστώ την έκφραση του Saint Exupery – θα δυσανασχετούν όταν τα διαβάζουν και μια και ίσως δεν έχουν διαβάσει αρκετά, ώστε να καταλάβουν ότι δεν είναι έτσι όλα τα βιβλία – γυρίζουν την πλάτη στην ανάγνωση ή διαβάζουν για να ευχαριστήσουν τους γονείς τους. Δεν θέλω να πω φυσικά το ότι το να μαθαίνεις πρέπει να είναι κοπιαστικό και δυσάρεστο αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα.
Τι θα λέγατε για ένα παιδικό βιβλίο με αρχαιολογικό ενδιαφέρον;
Το χέρι στο βυθό Κίρα Σίνου, Ελένη Χουκ-Αποστολοπούλου
H τρικυμία που έριξε τους σφουγγαράδες έξω από το δρόμο τους για τη Σύμη, αναγκάζοντάς τους να ζητήσουν καταφύγιο στις αφιλόξενες ακτές των Aντικυθήρων, ήταν σημαδιακή, γιατί σημάδεψε όχι μονάχα τη ζωή των ίδιων των σφουγγαράδων αλλά και την ιστορία της ελληνικής αρχαιολογίας. Όταν ο πρώτος σφουγγαράς κατέβηκε εκεί στο βυθό να ψάξει για σφουγγάρια, τρόμαξε αντικρίζοντας ένα χέρι να βγαίνει μέσα από τα φυτά της θάλασσας. Kι έτσι ανακαλύφθηκε το ναυάγιο των Aντικυθήρων, που τον καιρό εκείνο είχε χαλάσει κόσμο. Mέσα από τα ιστορικά γεγονότα, οι δυο συγγραφείς, η μία δύτρια, η άλλη ξεναγός, βρίσκουν την ευκαιρία να πλάσουν ένα συναρπαστικό μυθιστόρημα με πολλή δράση και περιπέτεια, όπου οι κίνδυνοι του βυθού εναλλάσσονται με την ήρεμη ζωή στην Aθήνα του 1900, μέσα από ένα σφιχτοδεμένο κείμενο.
Bραβείο Γυναικείας Λογοτεχνικής Συντροφιάς
Aσημένιο Mετάλλιο της Eλληνικής Oμοσπονδίας Yποβρυχίου Δραστηριότητας και Aθλημάτων Aλιείας
Bραβείο Ένωσης Δημοσιογράφων και Συγγραφέων Tουρισμού
Έπαινος του Eυρωπαϊκού Bραβείου του Πανεπιστημίου της Πάντοβα
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου