Η λέσχη ανάγνωσης προτείνει το βιβλίο του μήνα
Το κεχριμπαρένιο τηλεσκόπιο
Φίλιπ Πούλμαν
Σαν Βαγκνερική όπερα
Με Το Κεχριμπαρένιο Τηλεσκόπιο ολοκληρώνεται η πολυσυζητημένη Τριλογία του κόσμου δικαιώνοντας όσους είχαν προφθάσει να κατατάξουν τα δύο πρώτα βιβλία (Το αστέρι του Βορρά και τον Άρχοντα των δύο κόσμων) στην κατηγορία των αριστουργημάτων της κλασικής λογοτεχνίας, όπως εκείνα των Τόλκιν, Νέσμπιτ και Λούις. Υποψήφιο τον περασμένο Νοέμβριο για το βρετανικό βραβείο Booker, το τρίτο μέρος της τριλογίας άλλαξε τα δεδομένα στην παράδοση του βραβείου που στο παρελθόν απέκλειε υποψηφιότητες βιβλίων για παιδιά και νέους, ενώ παράλληλα προσείλκυσε το ενδιαφέρον των κριτικών της λογοτεχνίας σε παγκόσμια κλίμακα. Ωστόσο η δικαίωση και η παγκόσμια αναγνώριση για το έργο του Πούλμαν ήρθαν τον περασμένο Ιανουάριο, όταν Το Κεχριμπαρένιο Τηλεσκόπιο τιμήθηκε με το βραβείο Whitbread 2001, με αποτέλεσμα να μονοπωλήσει για πολλές εβδομάδες τις σελίδες βρετανικών και διεθνών εντύπων και να ανεβάσει στα ύψη τις πωλήσεις του βιβλίου.
Στο Κεχριμπαρένιο Τηλεσκόπιο ο Πούλμαν επανασυνδέει τους βασικούς ήρωές του, τη Λύρα και τον Γουίλ, που στο τέλος του δεύτερου βιβλίου έχει αφήσει αποκλεισμένους σε δύο διαφορετικά σύμπαντα, και τους οδηγεί βήμα προς βήμα στην τελική αναζήτηση της γνώσης και της αλήθειας μέσα από περιπέτειες και κινδύνους. Παραθέτοντας στην αρχή κάθε κεφαλαίου επιγράμματα από έργα κυρίως του Μπλέικ, του Μίλτον, του Κιτς, της Ντίκινσον αλλά και εδάφια από τη Βίβλο ανασυντάσσει με μεθοδικότητα τις αντίθετες δυνάμεις του και τις παρατάσσει σε θέση μάχης: η αθωότητα απέναντι στη γνώση, το καλό απέναντι στο κακό, η ψυχή και το πνεύμα απέναντι στο σώμα, η ζωή απέναντι στον θάνατο. Στα αντίθετα στρατόπεδα βρίσκονται παρατεταγμένοι όλοι εκείνοι οι απρόβλεπτοι χαρακτήρες που δημιούργησε ο Πούλμαν στα δύο προηγούμενα βιβλία: ο λόρδος Άσριελ και οι στρατιές των αγγέλων του, η αποπλανητική και επικίνδυνη κυρία Κάλτερ, η συμπαθέστατη πρώην καλόγρια και νυν επιστήμων Μαίρη Μαλόουν και ολόκληρη η ιεραρχία του Συνοδικού Συμβουλίου που υπακούει στη θέληση του Μέτατρον, του πανίσχυρου αγγέλου, που σχεδιάζει «να φτιάξει μια μόνιμη Ιερά Εξέταση και να μετατρέψει το Σύμπαν σε πολεμική μηχανή». Και καθώς ο πόλεμος του Σύμπαντος προετοιμάζεται, μια πλειάδα από παράξενους ήρωες, παρμένους από τον κόσμο του φαντασιακού, παραστέκεται στη Λύρα και στον Γουίλ: ο σοφός βασιλιάς των αρκούδων της Ανταρκτικής που ακούει στο όνομα Γιόρεκ Μπάρνισον, οι μικροσκοπικοί γκαλιβεσπιανοί κατάσκοποι με τα δηλητηριώδη σπιρούνια και τις λιβελούλες, τα τροχήλατα πλάσματα Μαλέφα που είναι φιλόξενα και καλοκάγαθα, η ιπτάμενη μάγισσα Σεραφίνα Πεκάλα και η υπόλοιπη καταπληκτική παρέα των μαγισσών, ο Πανταλεήμων, το αγαπημένο Δαιμόνιο της Λύρας και έτερό της ήμισυ. Έπειτα έρχονται ένα ένα τα τοτεμικά αντικείμενα, η χρησιμότητα των οποίων για την έκβαση των πραγμάτων είναι ανεκτίμητη: το αληθειόμετρο, το όργανο που μόνο η Λύρα ξέρει να διαβάζει, το κοφτερό μαχαίρι που ανοίγει παράθυρα σε άλλα σύμπαντα και που μόνο ο Γουίλ ξέρει να χρησιμοποιεί και, τέλος, το κεχριμπαρένιο τηλεσκόπιο, το όργανο που βλέπει τη Σκόνη, αυτή τη μυστηριώδη ύλη που τρομάζει μέχρι θανάτου τους θεολόγους και είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη γνώση.
Το σημαντικότερο κομμάτι του βιβλίου διαδραματίζεται στον κόσμο των νεκρών, έναν άθλιο τόπο όπου αμαρτωλοί και αναμάρτητοι υφίστανται τα ίδια δεινά και την ίδια αιχμαλωσία. Η κάθοδος των παιδιών στον κόσμο αυτόν λειτουργεί καταλυτικά για να ανατρέψει την άποψη περί Βασιλείας των Ουρανών, να επαναπροσδιορίσει τον ρόλο της Εύας ως πεπτωκυίας γυναικός και να θέσει τον θεμέλιο λίθο για την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας των Ουρανών. Δεν θα πούμε περισσότερα για την υπόθεση του πολύπλοκου αυτού λογοτεχνικού έργου. Θα πούμε μόνο ότι μέσα από την Τριλογία του κόσμου ο Πούλμαν αποκαλύπτεται και ως έξοχος ενορχηστρωτής, συνθέτης και σημειολόγος. Κανένας από τους χαρακτήρες του δεν έχει επιλεχθεί τυχαία. Κανένα σημείο της πλοκής δεν βρίσκεται ξεκρέμαστο. Καθετί φαίνεται να έχει μελετηθεί και να έχει αναλυθεί στην παραμικρή σημειολογική του λεπτομέρεια προκειμένου να «προσληφθεί» στην υπηρεσία του συγγραφέα. Έτσι η Τριλογία του κόσμου φαντάζει και βροντά σαν βαγκνερική όπερα όπου η ένταση ολοένα και δυναμώνει, η ομορφιά μαγεύει, η αλήθεια επαναστατεί και η δικαιοσύνη υπερισχύει. Ο κόσμος του Πούλμαν είναι ένας κόσμος όπου μέσα από το φαντασιακό και το περιπετειώδες η ιστορία των έκπτωτων αγγέλων αναθεωρείται και η προσφορά των Προμηθέων προς το ανθρώπινο γένος αναγνωρίζεται. Είναι ένας κόσμος ανατρεπτικός αλλά δίκαιος, ένας κόσμος όπου το καλό υπερισχύει και οι άκαμπτοι κανόνες των θεσμών, εκείνων των θεσμών που στερούνται ψυχής και πνεύματος, αμφισβητούνται. Και είναι ευχής έργο για την εποχή μας, εποχή της αναθεώρησης των θεσμών, να μας δίδεται η ευκαιρία να προβληματιζόμαστε μέσα από λογοτεχνικά έργα σαν αυτά που γράφει ο Πούλμαν.
…
Γεωργία Γαλανοπούλου, συγγραφέας βιβλίων για παιδιά.
https://www.tovima.gr/2008/11/24/books-ideas/san-bagkneriki-opera/
Αντίο Βασίλη Αλεξάκη
σε ευχαριστούμε για τις νεανικές αλλά και τις πρόσφατες αναγνώσεις μας, αλλά και για τον Ξαφνικό Έρωτα (Τάλγκο) των φοιτητικών μας χρόνων
Βασίλης Αλεξάκης: Πλέοντας για πάντα στο πέλαγος των λέξεων
Σε ηλικία 78 ετών έφυγε χθες από τη ζωή ο διεθνώς αναγνωρισμένος συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, ο οποίος αντιμετώπιζε χρόνια προβλήματα υγείας. Ο συγγραφέας του «Τάλγκο», του «μ.Χ.» και του «Κλαρινέτου» έζησε ανάμεσα στη Γαλλία και στην Ελλάδα, έγραφε και στις δύο γλώσσες και είχε τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία, ανάμεσα στα οποία το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας
Σάκης Ιωαννίδης
12.01.2021 • 08:37
«Οι λέξεις είναι η ζωή μου, επιπλέω σε ένα πέλαγος λέξεων», έλεγε ο Βασίλης Αλεξάκης, και μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι ο καταξιωμένος συγγραφέας που απεβίωσε χθες είχε έναν μοναδικό τρόπο να χειρίζεται τις λέξεις, είτε αυτές ήταν στα γαλλικά είτε στα ελληνικά. Και το έκανε μέχρι το τέλος.
Μανιώδης καπνιστής, συνήθεια από την οποία δεν κατάφερε να ξεφύγει παρά τα χρόνια προβλήματα υγείας που τον ταλαιπωρούσαν, ο γνωστός συγγραφέας έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 78 ετών ενώ προσπαθούσε να ολοκληρώσει το τελευταίο του μυθιστόρημα, «Η Παναγία και ο Ταρζάν». Όπως είχε πει στην τελευταία συνέντευξή του στην «Κ» (29/7/2019), από το σπίτι του στο Κολωνάκι, έγραφε καθημερινά «ένα βιβλίο για τον θάνατο», όπου οι δύο ετερόκλητοι χαρακτήρες, η Παναγία και ο Ταρζάν, συνομιλούν πάνω σε ένα δένδρο. Η Θεοτόκος παραπέμπει στην Τήνο και στις αναμνήσεις του συγγραφέα από τους προσκυνητές, ενώ ο Ταρζάν στην ελευθερία, την οποία ο Αλεξάκης δεν στερήθηκε ως δημιουργός στη ζωή του.
Με καταγωγή από τη Σαντορίνη και καλλιτεχνική φλέβα (ο πατέρας του ήταν ηθοποιός και συνεργάτης του Καρόλου Κουν), ο Βασίλης Αλεξάκης μεγάλωσε στην Καλλιθέα, πριν βρεθεί στο Παρίσι που βίωνε την αναταραχή του ’68. Με σπουδές δημοσιογραφίας, ο συγγραφέας ξεκίνησε να συνεργάζεται με τη Le Monde δημοσιεύοντας κριτικές βιβλίου και χρονογραφήματα. Εξοικειώνεται με τη γλώσσα, συνδέεται με τον Ζαν-Μαρκ Ρομπέρτς του εκδοτικού οίκου Julliard και το 1974 εκδίδει το πρώτο του βιβλίο στα γαλλικά, το «Σάντουιτς».
Από τότε ξεκινάει μια σταθερή εκδοτική πορεία στα γαλλικά γράμματα και καταξιώνεται στην πεζογραφία. Το πρώτο του βιβλίο στα ελληνικά είναι το «Τάλγκο» (1980) στις εκδόσεις Εξάντας, όπου θα παραμείνει μέχρι το 2016, όταν και ξεκίνησε τη συνεργασία του με το Μεταίχμιο με την έκδοση του «Κλαρινέτου», όπου πραγματεύεται τον θάνατο του φίλου του Ζαν-Μαρκ και την ελληνική κρίση. Στο ενδιάμεσο ο Αλεξάκης ζει μόνιμα στη Γαλλία, εκδίδει στα γαλλικά και μεταφράζει ο ίδιος τα βιβλία του στα ελληνικά, γράφει μεταξύ άλλων το «Θα σε ξεχνάω κάθε μέρα», τις «Ξένες λέξεις», που του χαρίζουν το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος, το «μ.Χ.», για το οποίο τιμάται με το Μεγάλο Βραβείο Μυθιστορήματος της Γαλλικής Ακαδημίας, το βιβλίο «Ο Μικρός Ελληνας» και πιο πρόσφατα το «Πριν» και το «Γιατί κλαις;». Το 2017 αναγορεύθηκε επίτιμος διδάκτωρ από το τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών. Εχει επίσης τιμηθεί με το βραβείο Médicis και το βραβείο Αλμπέρ Καμύ, ενώ έργα του έχουν εκδοθεί στη Γερμανία, στην Ισπανία, στην Αρμενία, στην Ιταλία, στη Ρωσία, στην Τουρκία, στην Αργεντινή, στις ΗΠΑ και στο Ισραήλ.
Οι προσωπικές αναμνήσεις, οι απώλειες αγαπημένων προσώπων, ο διχασμός ανάμεσα σε δύο πατρίδες, η γλώσσα, προβληματισμοί πάνω στη θρησκεία και στην πολιτική ήταν θέματα στα οποία επανερχόταν ο συγγραφέας, ο οποίος ήταν ταγμένος στην Αριστερά, μέσα από τα φίλτρα της λογοτεχνίας.
Εκτός από την πεζογραφία ασχολήθηκε και με τον κινηματογράφο σκηνοθετώντας μικρού μήκους ταινίες και τη μεγάλου μήκους «Οι Αθηναίοι», ενώ το «Τάλγκο» μεταφέρθηκε στη μεγάλη οθόνη με τον τίτλο «Ξαφνικός έρωτας» από τον Γιώργο Τσεμπερόπουλο.
https://www.kathimerini.gr/culture/561223429/vasilis-alexakis-pleontas-gia-panta-sto-pelagos-ton-lexeon/
Διαβάστε περισσότερα για τη ζωή και το έργο του
https://biblionet.gr/%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CF%89%CF%80%CE%BF/?personid=15138
ή δείτε το βίντεο
https://www.youtube.com/watch?v=Lr9i3bgnOoA
ακούστε κι αυτό
https://www.youtube.com/watch?v=gXGF6jxT0EQ
